Actuele schattingen over de omvang van een zombillion geven nieuwe inzichten

De term ‘zombillion’ duikt steeds vaker op in discussies over de economie, de financiële markten en, in bredere zin, de duurzaamheid van onze huidige systemen. Hoewel de term op het eerste gezicht speels klinkt, verwijst ze naar een complex en zorgwekkend fenomeen: de groeiende hoeveelheid "zombiebedrijven" – bedrijven die niet levensvatbaar zijn, maar door kunstmatige maatregelen, zoals lage rentevoeten en overheidssteun, kunstmatig in leven worden gehouden. Deze bedrijven zijn onproductief en remmen de economische groei, en de opkomst ervan is een teken van diepere structurele problemen binnen onze economie.

Het is belangrijk om te begrijpen dat een zombillion niet puur en alleen een financiële kwestie is. Het heeft diepgaande gevolgen voor de arbeidsmarkt, innovatie en de efficiëntie van de economie als geheel. Wanneer kapitaal wordt vastgehouden in bedrijven die niet in staat zijn om te groeien of winst te maken, wordt het afgeleid van investeringen in meer productieve en innovatieve ondernemingen. Dit kan leiden tot een vertraging van de technologische vooruitgang en een vermindering van de concurrentiekracht van een land. De toename van zombievorming is een complex probleem dat vraagt om een grondige analyse en doordachte beleidsmaatregelen.

De Oorsprong en Groei van Zombiebedrijven

De term 'zombiebedrijf' werd populair na de financiële crisis van 2008. In de nasleep van de crisis streefden overheden en centrale banken ernaar om de economie te stimuleren door middel van lage rentevoeten en kwantitatieve versoepeling. Hoewel deze maatregelen in eerste instantie effectief waren om een verdere ineenstorting van het financiële systeem te voorkomen, hadden ze ook onbedoelde gevolgen. De lage rentevoeten maakten het relatief goedkoop voor bedrijven om schulden aan te gaan en te herfinancieren, zelfs als hun financiële prestaties zwak waren. Dit creëerde een omgeving waarin bedrijven met een zwakke winstgevendheid in leven konden blijven, ondanks het feit dat ze op de lange termijn niet levensvatbaar waren. Deze bedrijven werden aangeduid als 'zombies'.

De groei van zombievorming is niet beperkt tot één land of regio. Het probleem doet zich voor in veel ontwikkelde economieën, waaronder Japan, Europa en de Verenigde Staten. In Japan, bijvoorbeeld, is een groot aantal bedrijven al jarenlang verlieslatend, maar in leven gehouden door banken die bang zijn om verliezen te rapporteren. In Europa heeft de langdurige periode van lage rentevoeten en de crisis in de eurozone de opkomst van zombievorming bevorderd. De gevolgen zijn aanzienlijk: minder investeringen in innovatie, lagere productiviteitsgroei en een hogere kwetsbaarheid voor toekomstige economische schokken.

De Rol van Schuld en Rente

De rol van schuld en rente in het ontstaan en de instandhouding van zombievorming is cruciaal. Lage rentevoeten verminderen de kosten van het lenen van geld, waardoor het voor bedrijven gemakkelijker wordt om schulden aan te gaan en te herfinancieren. Dit kan leiden tot een situatie waarin bedrijven, die anders failliet zouden gaan, in leven worden gehouden door schulden aan te gaan of te herfinancieren. De schuldenlast wordt dan steeds groter, waardoor de financiële positie van het bedrijf verder verslechtert. Dit creëert een vicieuze cirkel waarin bedrijven steeds afhankelijker worden van schulden om te overleven, en de kans op een eventueel faillissement groter wordt. Het is belangrijk om te realiseren dat dit niet betekent dat schulden altijd slecht zijn, maar dat een te hoge schuldenlast, in combinatie met een zwakke winstgevendheid, een bedrijf kwetsbaar kan maken.

Het probleem wordt nog verergerd doordat banken en andere financiële instellingen soms geneigd zijn om bedrijven in leven te houden die in financiële problemen verkeren, uit angst voor verliezen op hun leningen. Dit kan leiden tot een 'evergreenning' van leningen, waarbij leningen steeds opnieuw worden verlengd of herfinancierd, zelfs als het bedrijf geen uitzicht heeft op herstel. Dit belemmert de noodzakelijke herstructurering van de economie en zorgt ervoor dat kapitaal wordt vastgehouden in onproductieve bedrijven.

Economie	Percentage Zombiebedrijven (2022)
Verenigde Staten	18.4%
Europa (gemiddeld)	22.1%
Japan	25.6%
China	15.9%

Deze cijfers illustreren dat zombievorming een significant probleem is in verschillende grote economieën, met Japan als koploper. De impact van deze percentages is enorm, gezien de hoeveelheid kapitaal die wordt vastgehouden in deze bedrijven en de remmende werking op economische groei en innovatie.

De Impact op de Arbeidsmarkt

Zombiebedrijven hebben een aanzienlijke impact op de arbeidsmarkt. Hoewel ze in eerste instantie banen kunnen behouden, zijn deze banen vaak van lage kwaliteit en bieden ze weinig perspectief op groei of ontwikkeling. Zombiebedrijven zijn vaak minder innovatief en investeren minder in de opleiding en ontwikkeling van hun werknemers. Dit kan leiden tot een afname van de productiviteit en een verlies van concurrentiekracht. Bovendien zijn werknemers in zombievorming vaak kwetsbaarder voor ontslag, omdat deze bedrijven minder veerkrachtig zijn in tijden van economische tegenspoed. De langetermijngevolgen voor de werknemers zijn dus vaak negatief.

Een ander negatief effect is dat de aanwezigheid van zombievorming de creatie van nieuwe banen kan belemmeren. Wanneer kapitaal wordt vastgehouden in onproductieve bedrijven, is er minder kapitaal beschikbaar voor investeringen in nieuwe, innovatieve bedrijven die banen kunnen creëren. Dit kan leiden tot een vertraging van de economische groei en een hogere werkloosheid. De verschuiving van kapitaal van productieve naar onproductieve bedrijven is een belangrijke factor die de dynamiek van de arbeidsmarkt beïnvloedt.

Efficiëntie en Productiviteit

De aanwezigheid van zombievorming heeft een negatieve invloed op de efficiëntie en productiviteit van de economie. Zombiebedrijven zijn vaak minder efficiënt en minder productief dan gezonde bedrijven. Ze kunnen niet concurreren met hun gezondere concurrenten en zijn vaak afhankelijk van overheidssteun of andere kunstmatige maatregelen om te overleven. Dit leidt tot een verspilling van middelen en een lagere economische groei. Een gezonde economie vereist een voortdurende herallocatie van kapitaal en arbeid van minder productieve naar meer productieve activiteiten. Zombievorming belemmer dit proces.

Het probleem wordt verergerd doordat zombievorming de concurrentie kan verminderen. Wanneer bedrijven in leven worden gehouden die eigenlijk failliet zouden moeten gaan, worden gezonde bedrijven benadeeld. Dit kan leiden tot een concentratie van marktmacht en een afname van de innovatie. Een gezonde concurrentie is essentieel voor het stimuleren van innovatie en het verbeteren van de efficiëntie van de economie.

Beleid om Zombievorming te Bestrijden

Het bestrijden van zombievorming vereist een combinatie van beleidsmaatregelen. Ten eerste is het belangrijk om de oorzaken van zombievorming aan te pakken, zoals lage rentevoeten en overheidssteun. Het is noodzakelijk om een evenwicht te vinden tussen het stimuleren van de economie en het voorkomen van kunstmatige instandhouding van onlevensvatbare bedrijven. Ten tweede is het belangrijk om de herstructurering van bedrijven te faciliteren, zodat ze zich kunnen aanpassen aan veranderende marktomstandigheden. Dit kan bijvoorbeeld door het aanbieden van belastingvoordelen voor investeringen in innovatie en het stimuleren van fusies en overnames. Ten derde is het belangrijk om de financiële sector te reguleren, zodat banken en andere financiële instellingen worden ontmoedigd om bedrijven in leven te houden die geen uitzicht hebben op herstel.

Een belangrijke uitdaging bij het bestrijden van zombievorming is het vinden van de juiste balans tussen het beschermen van werknemers en het bevorderen van economische efficiëntie. Het is belangrijk om ervoor te zorgen dat werknemers worden ondersteund bij het vinden van nieuw werk of het verwerven van nieuwe vaardigheden. Dit kan bijvoorbeeld door het aanbieden van omscholingsprogramma's en werkloosheidsuitkeringen. Het is ook belangrijk om te investeren in het onderwijs en de opleiding, zodat de arbeidsmarkt kan worden voorbereid op de toekomstige behoeften van de economie.

De Rol van Banken en Toezichthouders

Banken en toezichthouders spelen een cruciale rol bij het bestrijden van zombievorming. Banken moeten worden aangemoedigd om leningen te verstrekken op basis van een degelijke beoordeling van de kredietwaardigheid van het bedrijf, en niet op basis van politieke overwegingen of de angst voor verliezen. Toezichthouders moeten toezien op de naleving van deze regels en ervoor zorgen dat banken voldoende reserves aanhouden om eventuele verliezen op leningen op te vangen. Een transparante en effectieve regulering van de financiële sector is essentieel voor het voorkomen van zombievorming.

Daarnaast is het belangrijk dat toezichthouders de financiële situatie van bedrijven nauwlettend in de gaten houden en tijdig ingrijpen wanneer een bedrijf in financiële problemen verkeert. Dit kan bijvoorbeeld door het opleggen van herstructureringsplannen of het intrekken van vergunningen. Het is belangrijk dat toezichthouders onafhankelijk handelen en niet worden beïnvloed door politieke druk of andere externe factoren. Effectief toezicht is een belangrijk instrument om zombievorming te voorkomen en de stabiliteit van de financiële sector te waarborgen.

• Verbeterde kredietbeoordeling en risicobeheer bij banken.
• Strengere regels voor de behandeling van noodlijdende leningen.
• Stimulering van investeringen in innovatie en herstructurering.
• Ondersteuning van werknemers bij het vinden van nieuw werk.
• Versterking van het toezicht op de financiële sector.

Deze punten vormen een basis voor een effectief beleid om de proliferatie van zombievorming tegen te gaan en de economische groei te stimuleren.

De Toekomst van de Economie en Zombievorming

De toekomst van de economie en zombievorming is onzeker. De lage rentevoeten en de overheidssteun die de opkomst van zombievorming hebben bevorderd, zijn aan het afnemen. Dit zou kunnen leiden tot een toename van het aantal faillissementen en een versnelling van de herstructurering van de economie. Echter, de risico’s van een te snelle afbouw van de steunmaatregelen zijn aanzienlijk. Een plotselinge toename van het aantal faillissementen kan leiden tot een verdere economische recessie en een toename van de werkloosheid. Het is belangrijk om een geleidelijke en zorgvuldige afbouw van de steunmaatregelen te hanteren, waarbij rekening wordt gehouden met de specifieke omstandigheden van elk land en elke sector.

Bovendien is de opkomst van nieuwe technologieën, zoals kunstmatige intelligentie en automatisering, een belangrijke factor die de toekomst van de economie zal beïnvloeden. Deze technologieën kunnen leiden tot een toename van de productiviteit en een afname van de behoefte aan arbeid. Dit kan leiden tot een verschuiving van de arbeidsmarkt en een toename van de ongelijkheid. Het is belangrijk om te investeren in het onderwijs en de opleiding, zodat de arbeidsmarkt kan worden voorbereid op de toekomst. De positieve effecten van technologische vooruitgang kunnen optimaal worden benut door te zorgen voor een flexibele en goed opgeleide arbeidsmarkt.

De Uitdagingen van Herstructurering en Innovatie

De succesvolle herstructurering van de economie en het stimuleren van innovatie vereisen een echte cultuuromslag. Het is noodzakelijk om een omgeving te creëren waarin ondernemerschap wordt gestimuleerd en risico's worden beloond. Dit vereist een vermindering van de bureaucratie en een vereenvoudiging van de regelgeving. Ook is het belangrijk om te investeren in onderzoek en ontwikkeling en om de samenwerking tussen universiteiten, onderzoeksinstituten en bedrijven te stimuleren. Een gezonde economie is gebaseerd op innovatie en ondernemerschap.

Een concrete toepassing van deze ideeën zien we in de groeiende aandacht voor 'impact investing', waarbij investeerders niet alleen kijken naar financieel rendement, maar ook naar de sociale en milieu-impact van hun investeringen. Dit soort investeringen kan een belangrijke bijdrage leveren aan de transitie naar een duurzamere en inclusieve economie. Door kapitaal te richten op bedrijven en projecten die een positieve impact hebben op de maatschappij, kan een belangrijke impuls worden gegeven aan de innovatie en de economische groei. De verschuiving naar impact investing is een teken van een veranderende mentaliteit en een groeiend bewustzijn van de verantwoordelijkheid van bedrijven en investeerders.

1. Vereenvoudiging van regelgeving voor start-ups.
2. Stimulering van risicokapitaal voor innovatieve bedrijven.
3. Investeringen in onderzoek en ontwikkeling.
4. Bevordering van samenwerking tussen universiteiten en bedrijven.
5. Ondersteuning van impact investing.

Door deze stappen te zetten, kan een gunstige omgeving worden gecreëerd voor de ontwikkeling van een dynamische en veerkrachtige economie die beter bestand is tegen toekomstige schokken.